192 Kbps
128 Kbps
64 Kbps
48 Kbps
Arm Radio FM 107
Vem Radio FM 91.1
Im Radio FM 103.8
language az
language hy ru en az ge tur
Sumqayıt qırğınlarından 31 il ötrü
2019-03-15 17:30:00

2019-cu ilin martın 5-də Ermənistan İctimai Radiosunda rus dilində yayımlanan “Azərbaycan bir həftə ərzində” proqramının növbəti vərilişi yayıldı. Proqram ərzində Azərbaycanda baş verən ən maraqlı hadisələri müzakirə olunub. Proqramın aparıcıları Anjela Elibegova və Armine Adibekyandır.

Proqramın növbəti vərilişi Sumqayıt poqromlarının 31-ci ildönümünə həsr olunmuş. Əvvəldə təşkil olunmuş aksiya ərzində, kərpiclər, armaturalar  və başqa vəsiatlərlə silahlanmış insanlar ermənilərin yaşadığı mənzillərin üvnavlarına gedərək,erməniləri öldürməyə, təcavüz etməyə və soymağa başlayıblar.

Sumaqyıt Sovet işçi şəhəri idi, əhaləsi əsasən kimya sənayeəsində və digər zavodlarda işləyib. Həmişə ixtisassız işçi qüvvəsinin ehtiyacı var idi, bunun üçün də digər rayonlardan həmişə insanları axını vardı. Topraq işləri ilə məşğul olmaqdan bıkan kəndlilər də şəhərə gədilər. Əlbəttə ki, hər kəs üçün kifayət qədər iş olmayıb, buna görə də, qəcəqondularda yaşayanlar çox var idi.

Şəhərdə isə çox pis ekoloji vəziyyət yaradılıb, sosial-iqtisadi vəziyyət də çox müsbət olmayıb, yən indi da olduğu kimi, 31 il ərzində Sumqayıt sakininin həyatında çox az şey dəyişdi. Beləliklə, Qarabağ hərəkatının  intensivləşməsi  və Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ermənilərinin Ermənistana qoşulması tələbələrinin fonunda  Azərbaycanda anti-erməni isteriya dalğası yüksəlib. İnsanların yoxsul şəkildə  yaşadıqları üçün kimin günahkar olduğunu işarət edincə, iqtisadi və sosial problemlərini tez həll olunacaqdı.  Bütün bunlar “Ermənilərə ölüm” şüarları səsləndirilən  mintinqlərlə başlayıb. Sonra isə insanlar əvvəlcədən hazırlanmış baltalarlarla,armaturalarlar ermənilərin yaşadığı evlərin ünvanları əlində erməniləri öldürməyə getdilər.  Şəhərdən bütün gediş yolları bağlanıb. Şəhərdən çıxmaq və şəhərə getmək  mümkün deyildi. Bütün bunlar haqqında müvafiq sübutlar var.  Polis şəhərdə  baş verən hadisələrədən xəbərdar olduğunda heç bir şey etməyib.  Mövcud olan sübutlara görə, insanlar polisə müraciət edərək, hücumlara məruz qaldıqlarını bildiriblər, lakin onların erməni olduğunu bilərək yardımdam imtina ediblər. “Təcili yardım” da oxşar şəkildə davranıb. Zərər görən insanlar onlara zəng edincə, təcili yardımının əməkdaşları “sizə belə də lazım idi” deyərək , telefonu söndürüblər. Qeyd edək ki, tibb yardımın göstərməməsindən bir neçə nəfər ölüb.

Məhz bu zavodlarda öncədən hazırlanmış armaturaları, daşları kəsilmiş borular və xalq qara dəri paltolu və əlində megafon olan adam tərəfindən idarə olunurdu. Onlar ermənilərin ünvanlarını bilərək mənzil-mənzil gedirdi. Mənzilləri talan edirdi, insanları öldürürdü, zorladırdılar. Onlar iki gün azadcasına hərəkət edirdilər.

Sumqayıt işi  o nadir hallardandır ki, konkret cinayət işi, məhkəmə prosesi, məhkum edilmiş insanlar var idi. Onlar arasında təşkilatçı qara paltolu və megafonlu adam - Əhməd Əhmədov da vardı, o məhkum edildi və gülləndi. Yəni, bu işlə bağlı bir sıra məhkum edilmiş adam və konkret sübut bazası vardır.

Buna baxmayaraq, o vaxt erməni tərəfinə bu proseslərdə aktiv şəkildə iştirak etməni icazə verilməmişdi və cinayət işləriylə bağlı səs-küyü minimuma endirmək üçün Sovet İttifaqının müxtəlif künclərinə atılırdı, lakin bu cinayət işləri bizim əlimizdədir.

Hüquqi baxımdan, elə görünür ki, hər şey aydındır, hər şey sübut edilmişdir, lakin Azərbaycan Sumqayıt hadisələri ilə bağlı növbəti saxtalaşdırılmış dezinformasiyanı yaradmağa çalışır və hər şeydə SSR, KGB və erməniləri günahlandırır.

Bu, azərbaycanlıların xüsusiyyətidir və onlar üçün insanların nə düşünəcəkləri çox vacibdir. Reallıqda isə, onlar ermənilər və bu cinayət işlər haqqında deyil də məhz onlar haqqında insanların nə düşünəcəkləri vacibdir, çünki Sumqayıt işi onların tolerant, qanunsevər, mehriban və qonaqpərvər iminjini məhv edir.  Sumqayıq qığınlarından  bir neçə ay sonra 1988-ci ilidə Kiovabadda(indi Gəncə) ermənilərin qırğınları olub, iki il sonra isə 1990-cu ildə  Bakıda ermənilərin qırğınları törədilib.

Eyni hadisələr müxtəlif yerlərdə baş verilib Azərbaycan ziyalıların, müxalifətin  nümayəndələri, ya həqiqədən unatanaraq, ya da kompleks içində Azərbaycan tərəfinin təbliğatı davam etdirərək, deyirlər ki, “bunu biz törətmədik, bu xarici qüvvələr təşkil etdilər". Əgər xarici qüvvələr təşkil etdilərsə, bəs bunu kim həyata keçirib ? Kim armaturalarla ermənilərin evlərinə girdi və insanları canlı yandırdı ? Azərbaycanlı qonşular kimlərdən erməniləri xilas etdilər? Ermənilərdən? Xeyr, məhz azərbaycanlılardan.

 Onlar bu hadisələrdə erməni soyadlı Eduard Qrigoryanı taparaq, bu qırğınların ermənilərin tərəfindən təşkil etdiyi mifini qurmağa çalışırlar.  Qyed edək ki, bu insanın erməni şəxsiyyəti ilə yalnız soyadı ilə bağlıdır, o anasının ailəsində böyüyüb, erkən ölən atasının ailəsi ilə heç bir əlaqəsi olmayıb. Sumqayıt qırğınlarından qısa müddət əvvəl həbsxanadan azad buraxılıb. Bunlar  qırğınlarda iştirak edən çox bandalardan biri idi. Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, Azərbaycan tərəfi Edik Qrigqoryan nümunəsi ilə “ermənilər özlərini öldürüblər” anlayışını yaradıblar, bu isə Azərbaycan təbliğatı ilə çox sərt oyun oynaya bilər. Çünki Artsax müharibsində ermənilərin tərəfində azərbaycanlara qarşı mübarizə edən etnik azərbaycanlılara dair çox  sübut var. Demək olar ki, onlar ermənilərin mövqeyi dətsətklədilər. Hər birinin fərqli səbəbləri var idi, əksəriyyəti erməni məhəllələrində yaşayıblar və ermənilərin mövqeyi dəsətkləyiblər. Hər halda, mühraibədə ermənilərin tərəfində mübarizə aparan etnik azərbaycanlılar da var idi, Azərbaycan təbliğatının mətiqinə əsas, müharibə ermənilər və azərbaycanlar arasında deyil, azərbaycanlılar və azərbaycanlılar arasında idi. Və buna görə də, Azərbaycan  ermənilərə və Ermənistana qarşı etdiyi bütün iddialar öz vətəndaşlarına qarşı da etməlidir. Əgər Azərbaycan bunu bəyənirsə, Erməni tətərfi üçün  problem yoxdur.

"Ermənilərin erməniləri öldürdüyünü" düşünsək belə, Azərbaycan polisi və həkimləri nə üçün  ermənilə kömək etməyiblər? Əgər tolerant,mehriban, xeyirxah insanlarsa “biribirlərini öldürdüyünü” görüncə nə üçün kömək etməyiblər? Onalra    Ermənilərin yaşadığı evlərin ünvanları kim verib ? Kim prosese müdaxilə etməməsinə icazə verib- polis yaxa qoşunlar? Şəhəri kim blok etdi? Oxşar suallar üçün Azərbaycan tərəfinin heç bir cavabı yoxdur, Azərbaycan tərəfi bu sualları cavablandırmır.  Çünki bunlar məntiqli suallardır, Azərbaycan tərəfi isə məntiqli sualları sevmir. Azərbaycan təbliğatına qarşı olan əsaslı faktları, sübutları sevmirlər.Çünki bu halda duyğulara təzyiq etmək çox çətindir.

 Belə ki, tarix hər şeyi öz yerinə qoyacaq. Bakıda, Sumqayıtda erməniləri öz evlərində gizlədən  eyni insanlar hələ  yaşayırlar.Onlar bütün bunları xatırlayırlar və o cəmiyyətdə yaşayırlar.Aydındır ki, 30 ildir dövlət  təbliğatı  həmişə deyib ki, azərbaycanlıların bu qırğınları ilə heç bir əlaqəsi yoxdur, bunu ermənilər KGB dəstəyi ilə təşkil etdilər. Lakin erməniləri öz evlərində gizlədən  insanlar hələ də canlıdır Bütün bunlar üçün  onlara təşəkkürlər edirik. Erməni tərəfi bunu heç vaxt inkar etməyib, heç vaxt gizləməyib, Sumaqayıt və Bakı qaçqınları hər fürsətdə bu barədə danışırlar. Onlar deyirlər ki,  evlərində özlərini gizlədən azərbaycanlılar sayəsində xilas oldular.

Ümidvarıq ki, bir gün bu azərbaycanlar etdiklərindən utanmayacaqlar və açıq şəkildə “Bəli, mən erməni qonşumu xilas etdim və bununla  qürur duyaram” deyəcəklər.