192 Kbps
128 Kbps
64 Kbps
48 Kbps
Arm Radio FM 107
Vem Radio FM 91.1
Im Radio FM 103.8
language az
language hy ru en az ge tur
KTMT-lə bağlı Belarusun oyunları o qədər Ermənistan ilə bağlı deyildi
2018-11-28 16:22:00

2018-ci il oktyabrın 23-dən Ermənistanın İctimai Radiosunda rus dilində yayımlanan “Azərbaycan bir həftə ərzində” proqramında Azərbaycanda həftə ərzində baş verən ən mühüm və maraqlı hadisələr müzakirə olunur. Proqram aparıcıları Anjela Elibegova və Armine Adibekyandır.

Proqramın növbəti  hissəsində Azərbaycan prezidentinin İlham Əliyevin Belarusa səfəri müzakirə olunub. İlham Əliyevin səfəri ərzində  müdafiə və silah satışı sahəsində  bir sıra ikitərəfli sazişlər imzalanıb.
Beləliklə, görüş iki formatlı olub-"prezidentləraras" və “geniş tərkibi” ilə.

Görüşdə Azərbaycan və Belarus arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasının 25-ci dönümünə həsr olunmuş yubiley qeydiyyatı, eləcə də ikinci Avropa oyunları təşkili ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi nəzərdə tutulub.

Bundan başqa,  prezidentlər arasında keçirilmiş danışıqlardan sonra tərəflər birgə bəyanatla çıxış ediblər, çünki orada Dağlıq Qarabağ məsələsi ilə bağlı bəyanat olub. Bəyanatda  xalqların öz müqəddəratını təyin etmək hüququ qeyd edilməyib, bunu isə Əliyev çox bəyənib.

İlham Əliyev  buna görə  dostunu və həmkarına təşəkkür edib. Ən vacib olan odur ki, səfər ərzində silah, xüsusən  RS30 Polonez reaktiv-yaylım atəşi sistemlərinin satışı ilə bağlı bir sıra müqavilələr imzalanıb, bu isə səs-küyaya səbəb olub.

Bu müqavilə qaçılmaz idi. Belarus Security analitik proqramının ekspertinin sözləriniə görə, bu raket sistemin istehsalı Azərbaycan pulları illə həyata keçirilib. Azərbaycan bu prosesda alıcı deyil, bu prosesin tam tərəfdaşıdır. Yəni deyə bilirk ki, Çin texnologiyaları,Azərbaycan pulları və Belarus istehsallı müəssisləri bu raketin istehsalını gerçəkləşdirdi və buna görə də Azərbaycan istehsal olunan avandanlıqların bir hissəsini alıb.

Elə çıxır ki, hər dəfə Lukaşenko Rusiyadan borc alır və  vaxtında borclarını ödəməyincə, o hər dəfə ona kömək edən və pul verən İlham Əliyevi zəng edir. Kredit ödənilir, iki avtoritet liderlər arasında münasibətlər daha da güclənir və hər dəfə Lukaşenko  borclu qalır. Buna görə hər zaman bir şey ödəməlisin. O yalnız bir sahədə ödəyə bilə, bu da Azərbaycanın təhlükəsizlik problemləri və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamnlanması üçün yaranan problemlərdir. İlk növbədə bu Polonez sisitemləridir, ikincisi də KTMT-də  rəsmi Minsk tərəfindən Azərbaycan maraqlarının dəstəklənməsidir. Eyni zamanda  Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə ATƏT-in Minsk qrupunun məşğul olduğunu nəzərə alaraq postsovet ölkələr arasında Minsk bütün münaqişələrin nizamlanmasında  neytral noktadadır.

Belarus bütün çətin və gərgin vəziyyətlərdə öz tərəfsizliyini saxlayaraq, liderləri danışıqlar masasında toplaya bilər.

Lakin Ermənsitan-Azərbaycan münaqişəsində Lukaşenko birtərəfsiz olmadığımnı artıq gizlənə bilmir. Əvvəllərdə o diplomatik balansı saxlamağa, Belarusda erməni icması ilə ünsiyyət qurmağa, erməni iş adamları ilə əməkdaşlıq etməyə çalışıb, Ermənistanda Belarus malları satılır, iş əlaqələri var.

İndi isə Lukaşenko bu imicin davam etdirilməsinin ehtiyac olmadığını düşünür, cibdə nəkd pula malik olması daha yaxşıdır. Bu pulu isə o indi dostu İlham Əliyevdan ala bilər.

Nəticədə Belarus KTMT-də yalnız Azərbaycanın maraqlarının lobbiləşdirməklə deyil, eyni zamanda Qazaxıstanilə birgə  təşkilatda Azərbaycanın fəxri səfiri olduöunu söyləyə bilərik.

İnlar KTMT üzv ölkəsinə qarşı təcəvüzkar hərbi siyasət aparan ölkənin maraqlarını   müdafiə edirlər.

Bunlar müharibə təhdidlərdir, KTMT isə birbaşa təmasda olur, 2016-ci ilin aprel ayında olduğu kimi.

Əslində təşkilatda bizim üçün konsensus olmayan bir çıxılma vəziyyət yaradır. Təşkilatda Ermənistana qarşı fəaliyyət görstərməyə  çalışan iki dövlət var, təşkilatda moderator kimi davranmağa çalışan Rusiya var, Qırğıstan və Tacikistan da var ki, onların səsi  işidilmir. Deməli ki, KTMT-nin vəziyyəti, xüsusən KTMT-nin baş katibinin dəyişməsi ilə bağlı olduqca gərgindir.  Belarus bu mövqe üçün aktiv şəkildə müraciət edir və Ermənistandan bu mövqeni almağa çalışır. Bəzi dərəcədə bu Bakı ilə əlavə dividendlər əldə etmək cəhdidir. Belarus Ermənistan ilə münasibətlərini nə qədər gərginləşdirirsə, sonra o qədər bahalı şəkildə Əliyeva sata bilər.Dekabrın 6-da KTMT-də təşkilatın baş katibi mövzusunda bir razılıq əldə  olunacaq ya da təşkilatda üzün müddət davam edən böhranı davam edəcək. Bunun necə başa çatacağı aydın deyildir.  Bu mövzu ilə bağlı təhminlər məntiqli deyildir, çünki Ermənistan olduqca öngüörndə bilməyən patnyorlar ilə işləyir, eyni Andrey Porotnikov yazır ki, Belarus və Qazaxıstan bu şəkildə Bakıya olan sadiqliyini göstərməyə çalışırlar. O eləcə də  yazır ki, faktiki olaraq Ermənistan  demokratik  ölkədir, bəzi dərəcədə Qırğıstanda  ola bilər.

Fakitiki olaraq, təşkilatda iki diktatorlar üçüncü diktatorun maraqlarını demokratik  bir ölkə əleyihə qoruyur. Ekspertin fikirincə  KTMT baş katibi mövzusu ilə bağlı bütün hekayesi katibin mövqeyi ilə bağlı deyil, Ermənistana qarşıdır.

Onalar  2016-cı ildə baş katibin namizədliyinə dair Ermənistanın bütün təkliflərini ardıcıl olaraq məhdudlaşdırıblar. Bütün bu oyunlar o kədər Ermənistana qarşı deyil, onlar Bakıya  öz təşəkkürlərini bildrimək istəyirlər.

Yeri gəlincə qeyd edək ki, Aliyev Lukaşenko görüş ərzində tərəfklər tarix barədə də danışıblar, onlar görüşüncə iki xalqlar arasında mövücud olan "tarixi" münasibətlərindən danışmağa başlayırlar.

Lukaşenko öz dostunu və həmkarını məmnün etmək üçün  elən edib.

“Bir daha bildirir və təsdiq edirəm ki, aramızda heç vaxt qapalı mövzular olmayacaq. Biz bir dövlətdə yaşamışıq. 10-15 nəsil bundan əvvəlki həmvətənlərimiz sizin həmvətənlərinizlə yaxşı münasibətdə olublar”.

Jurnalistlər isə sayıblar ki, bir nəsil 25 ildir, 10-25 nəsil isə 250-375 ildir, buna görə da söz 1643-1768 illər haqqındadır.Bu dövrdə nə Azərbaycan nə də Belarus olmayıb.