192 Kbps
128 Kbps
64 Kbps
48 Kbps
Arm Radio FM 107
Vem Radio FM 91.1
Im Radio FM 103.8
language az
language hy ru en az ge tur
Məşhur azərbaycanlı xadimlər Bakı ermənilərinin qırğınları haqqında
2019-01-22 17:10:00

Azərbaycan hakimiyyətləri 20 yanvar hadisələri öz anti-erməni təbliğatında tətbiq edirlər və beləliklə, Bakıdakı ermənilərin qırğınların faktlarını qizlətmə və inkar etməyə cəhd edirlər, lakin müxtəlif azərbaycanlı xadimlər, o cümlədən ermənilərin qırğınlarında və 20 yanvar hadisələrində iştirak etmiş “Xalq Cəbhəsi”-nin sabiq üzvləri qeyd etdilər ki, 20 yanvar hadisələrindən əvvəl Bakı ermənilərin təşkil etdilmiş qırğınları oldu.

1990-cı il yanvarın 13-19-da Bakıda ermənilərin kütləvi qırğınları oldu. Ermənilərə qarşı təyziqlər dalğası hələ 1988-ci ildən başlandı və 1989-cı ildə də davam olundu. Faktları qizlətmək və bunları səsləndirməmək səbəbi ilə Bakıda öldürülmüş və qırğınlar nəticəsində həlak olmuş ermənilərin dəqiq sayı bilinmir, lakin müxtəlif məlumatlara görə, 1988-1990-cı illərdə həlak olanların sayı 500-600-ə çatmışdır. Erməni qırğınları və ermənilərə qarşı təyziqlər 1990-cı il yanvar ayından sonra da davam edilmişdir.

Ermənilərin kütləvi qırğınlarından sonra 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıda Sovet qoşunları və azərbaycanlı silahlı qrupları arasında baş vermiş toqquşmalar iki tərəfdən də itkilərlə nəticələndi. Azərbaycan təbliğatında 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıda baş vermiş olaylara “Qara yanvar” və ya “Qanlı yanvar” adı verildi.

Erməni qırğınlarının faktlarını qəbul edən və ya bunlara toxunan azərbaycanlı xadimlər öz ifadələrində erməni qırğınlarının təşkil olunmasını sübut edərək bunları həyata keçirməkdə aşağda qeyd olunan tərəflərə günahlandırırlar:

Azərbaycan SSR rəhbərliyi qırğınlara dəstək vermək və bunların qarşısnı almamaqda günahlandırılır. Müdaxilə etməmək üçün SSRİ rəhbərliyi də günahlandırılır.

Hüquq müdafiəçisi A. Yunus qırğınlar üçün Heydər Əliyevi, “Xalq Cəbhəsi”-nin radikal qolunu, o cümlədən Elçibəyi günahlandırdı

Ermənilərin qırğınları barədə azərbaycanlı xadimlərin bəyanatları

1990-cu ilin yanvarında ermənilərin qırğınları zamanı formalaşdırılmış “Xalq  müdafiəsi şurası”-nı  idarə edən AXCP sədr müavini Etibar Məmmədov  1990-cu il yanvarın 2-də Moskvada  Azərbaycan  SSR daimi nümayəndəliyində jurnalistlərə bildirib ki,  seçkiləri devirmək üçün hakimiyyətlər ermənilərin qırğınlarını əvvəlcədən planlaşıb. Bunun nəticəsində AXCP parlament  yoluyla  hakimiyyəti ələ alacaq. Beləliklə, erməni qırğınlarını təşkil edən AXCP liderlərindən  Məmmədov hadisələr üçün Azərbaycan SSR hakimiyyətlərini  qınayıb ki, onlar ən azı  müdaxilə etməyib və qırğınlara icazə verib, eləcə də SSRİ rəhbərliyini də qınayıb ki, qoşunlar ermənilərin qırğınlarından bir həftə sonra Bakıya girib. Əslində,  qeyd etdiyimiz kimi, qırğınların  həyata keçirilməsi üçün  həm AXCP, həm də Azərbaycan  SSR rəhbərliyi cavabdehdir. Doğru vaxtda qırğınların qarşısının alınmaması üçün SSRİ-nin də günahı var. Lakin Məmmədovun bəyanatı ən azı göstərir ki,  ermənilərin qırğınları gerçəkdən təşkil edilmişdir, sadəcə  müxtəlif qüvvələr tərəfindən  öz məsuliyyətindən qaçma meyli  nəzərdə tutulur.

Məmmədov 1990-cu ildə bir digər bəyanatda deyib: “Mən özü gördüm ki,  dəmir yolu stansiyasından uzaq olmayan bir yerdə  iki erməni öldürüldü, kütlə topladı,  onlara benzin tökdü və yandırdı, ondan 200 metr  uzaqlığında isə Nasim rayonunun polis idarəsiydi və orada təxminən 400-500 daxili qoşunlar var idi. Onlar  bu yandırılmış cəsədlərdən 20 metr  uzaqlıqda maşınlarla keçirdi və kimsə  blokada etməyə, ya da  kütləyi dağıtmağa çalışmadı”.

2012-ci il yanvarın 12-də  Azərbaycanın  ANS tevekanalının 1990-cu il yanvarın 13-də AXCP mitinqi barədəƏn yeni tarix” verilişi  zamanı  AXCP üzvü Əli Quliyev qeyd edib ki,.... aydın olub ki, hökumətin arxasındaki binanın 8-ci  mərtəbəsindən bir erməni “aşağı atılıb” və ölüb.  Bundan sonra  ermənilərin qırğınlarına başladı: o hadisələr zamanı 6-8 insan öldürüldü. Yəni, başlanğıc məhz o idi. Zalda orada olan  Rasim Həsənov  verilişin qonağı olan AXCP  üzvlərinin sözlərində  mövcud “Bakıda ermənilərin qırğınları SSRİ hakimiyyətləri tərəfindən  təşkil edilməsi” barədə tezisini  qınayaraq, onu cinayətlər və cinayətkarların gizlədilməsi adlayıb. Buna cavab olaraq  Quliyev  qəbul edib ki, qırğınlar  törədilib və qeyd edib ki,  onlar qarşısını ala bilməyib.

Azərbaycan  Hüquq müdafiə mərkəzinin sədri Eldar Zeynalov öz xatırlamalarında  qırğınların gümnahkarlarına  toxunmasına baxmayaraq,  onun törədilməsini sübut edir.

Xüsusilə, o deyib: “Bakı tez-tez  “beynəlxalq dostluq şəhəri” adlandırılıb və adlandırılırdı. Mən “tapdalanmış beynəlxalq dostluğ”-u  əlavə edəcəkdim, çünki  artıq dördüncü ildir ki, ermənilərin iğrenç qırğınlarından sonra  küçələrdə  erməni sözü eşitmir (...)  1990-cu ilin qanlı yanvarı həm də göstərdi ki, nəcabət və gözəl feveran silahlı guduzlaşmış  katilin və ya  cəzalanan ordunun sarxoş hərbçinin qarşısında gücsüzdür. Ermənilər bakılıların qarşısını ala bilmədi və  indi bu eyni qüvvələr ruslara kedi”.

Əsasən Azərbaycan siyasətçiləri Bakıda ermənilərin qırğınlarına 1990-cu il yanvarın 20-də  olan hadisələrin kontekstində toxunur. Yuxarıda  qeyd edilən, eləcə də  aşağıda  göstərilən  digər  ifadələrdə gördüyümüz kimi,  “Xalq Cəbhəsi”-nin üzvləri  əsasən  tamamilə  Sovet hakimiyyətlərinə  günahlandıraraq, bununla onları həm də yanvarın 20-də  Sovet qoşunları və  izdihamın toqquşmalarında  günahlandırmağa çalışırdı.

AXCP keçmiş üvzü, indi hüquq müdafiəçisi və Hollandiyada siyasi mühacir Leyla Yunusova  1990-cu ilin yanvarında CİA agentliyinə vermiş müsahibədə deyib: “O aksiyalar rəsmi rəhbərliyi tərəfindən dəstəklənirdi, kimlər hələ  keçən payızda “Xalq  Cəbhəsin”i  ekstremistlər, cinayətkarlar adlandırıb,  indi isə hücumləri danyandırıb, çünki  Cəbəhnin sağ  qanadının ideyaları onlara yaxın idi.  Respublikanın  rəhbərliyi  həm də Ermənistanla qarşıdurmanın davam etməsi barədə  sağ qanadın istəklərinə diqqət yetirmir. Nümunələr üçün uzağa getmək lazım deyildir: Bakıda erməni kilsəsi yandırıldı və polisbu  vandalizmin hərəkətinə reaksiya vermədi”.

Yunusovanın əri, AXCP-nin sabiq üzvü, insan hüquqları müdafiəcisi, siyasi emiqrant, 1992-93-cü illərdə Azərbaycanın pezident Aparatının informasiya analitik mərkəzin rəhbəri Arif Yunusov 2018-ci ilin iyulun 20-də  Azərbaycanın “Obyektiv” onlayn televizyaya müsahibəsində qeyd etdi ki, Heydar Əliyev daha sonra hakimiyyətə gəlməsi məqsədi ilə 1990-cu ildə Bakı qığınları və “Qara yanvar”ı  təşkil etdi.Yunusov müsahibəsində qeyd edir ki, 1990-cu ilin yanvarın əvvəlində AXCP liderilərindən Nemət Pənahlı Erməni qırğınlarının təşkilatçısı idi. Yunusov iddia etmir ki, Pənahlı şəxsən qırğınlarda  iştirak etdi, ancaq məhz onun qığınların təşkilatçısı olması mütləq həqiqətdir. Yunosova görə Pənahlı Heydər Əliyevin bir nökəri idi.

O deyir ki, Moskova bütün bunlardan xəbərdar idi, ama erməni qığınlarına mane olmadı və Sovyet qoşunlarının Bakıya girməsi üçün bu vəziyyətdən istifadə etdi. [Hetq.am].Qeyd etmək lazımdır ki, videoda Aş Yunusov Erməni qırğınarında AXCP-nin günahına da toxunub.O, xüsusən qeyd etdi ki, qırğın günlərində həyat yoldaşı L. Yunus AXCP-nin ofisində öldürülən ermənilərin siyahısı, onların adreslərini görüb .

Yunusun bildirdiyinə görə, L. Yunus AXCP liderilərinə pisləyərək deyib ki, Avropada AXCP-nin demokratik bir qüvvə olduğunu göstərməyə çalışırlar, lakin onlar Bakıda erməni qırğınlarını təşkil edirlər.

AXCP-nin liderilərindən biri Yusif Səmədoğlui  yazıb.

“AXCP heç də homojen parti deyildir, təssüf ki, burada ekstremistlər, şəxsi təqdirlərdən, ambisiyalardən gələn, siyasətdən uzaq onsanlar var. 20 yanvar hadiəslərinə gəlincə isə, tarix gec-tez her şeyi öz yerinə qoyacaq. Məsələn yanvarın 13-14-də ermənilərin qırğınlarını kim təşkil etdi? Bütün orqanlara zəng etdiyimdə və şəhərdə dəhşətli hadisələr baş veridyini eşitdirməyə çalışdığımda və ona görə  haledici tədbirlər görməli dedyimidə  niyə heç kimsə sözlərimə cavab verməyib? Litqazətinin verdiyi fürsətdən istifadə edərək  sadə bir sual vermək istəyirəm, respunlika Prokurorluğunun keçmiş  rəhbərliyi sualıma cavab versinlər. 13-14 Yanvar qırğınları törədənlərdən deyil, təşkilatçılarından kim məsuliyyət daşıyıb. Nəticədə heç bir cinayət işi başlanmadı, ən azı mətbuatda bu barədə heç bir şey oxuyamadım".

Jurnalist Zeynal İbrahimov 2018-cı il yanvarın 21-də “Azadlıq” radiosunun proqramı olan “Exo Qafqaz”-a verdiyi müsahibəsində (müsabiqə saytdan silinmişdir) Azərbaycanın daxili vəziyyəti ilə bağlı çox sərt qiymətləndirmələr vermişdi. O, 1990-cı ildə Bakıda ermənilərin qırğınlarına və 20 yanvar hadisələrinə toxunmuşdu. Müsabiqədə İbrahimov demişdi ki, 20 yanvar 13 yanvardan ayrıla bilməz, çünki bunlar bölünməzdir. 13 yanvarda erməni qırğınlar başlamışdı. “Qırğınlar olmasaydı, 20 yanvar da olmayacaqdı, lakin düşünürəm ki, bu iki hadisə də yaxşı planlaşdırılmışdı və hər şey əvvəlcədən müəyyən edilmişdi. Bir şey də var. Qoşunlar Bakıya 20 yanvarda girdi. O vaxt qırğınlar dalğası artıq azalmışdı. Maraqlıdır ki, bunlar nə 13 yanvarda, nə 14 yanvarda, nə də 15 yanvarda girmişdi. O zamankı “Azərbaycan Xalq Cəbhəsi” insanları ilərək küçələrə çıxartmışdı. Qoşunlar boş şəhərə girdiyi zaman kimə atəş açacaqdılar. Düşünürəm ki, 20 yanvar öncədən planlaşdırılmış aksiya idi”.

Beləliklə, deyə bilərik ki, mövcud faktlar, şahidlər, o cümlədən azərbaycanlıların ifadələri, həmçinin beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qəbul olunmuş qətnamələr 29 il əvvəl Bakıda erməni xalqına qarşı qırğınların təşkil olunmasını göstərir. Mövcud faktlar göstərir ki, qırğınlarda həm “Xalq Cəbhəsi” rəhbərliyi və üzvləri, həm Azərbaycan SSR-in hakimiyyətləri cəlb olunmuşdu. Bütün bunlara baxmayaraq, indiyədək beynəlxalq strukturlar bu hadisələrə zəruri qiymətləndirmə vermədilər və bu, Ermənistan və erməni xalqına qarşı Azərbaycanın davam etdirdiyi təbliğatına, hərbi ritorikasına və həmçinin Azərbaycanda dövlət səviyyəsi ilə ermenifobiyanın güclənməsinə və yayaılmasına təhfə verməkdədir. Azərbaycanlıların reaksiyalarına gələndə isə, yuxarda qeyd olunan xadimlər başqa ölkələrdə yaşayır, Azərbaycanda isə hər hansı bir fikir ayrılığı təyziq olunur. Azərbaycanda anti-erməni təbliğatı ermənilərə qarşı törədilmiş qırğınları örtbas etmə və mənfi hadisələrdə ermənilərə günahlandırma məqsədini daşıyır.  

Armenpress.am