192 Kbps
128 Kbps
64 Kbps
48 Kbps
Arm Radio FM 107
Vem Radio FM 91.1
Im Radio FM 103.8
language az
language hy ru en az ge tur
"Azərbaycan bir həftə ərzində": Xocalı hadisələri və Azərbaycan təbliğatı
2019-02-27 13:17:44

2019-cu il fevralın 26-da Ermənistan İctimai Radiosunda yayımlanan “Azərbaycan bir həftə ərzində” proqramında həftə ərzində Azərbaycanda baş verən ən mühum və maraqlı hadisələr müzakirə olunur. Proqram aparıcıları Anjela Elibegova və Armine Adibekyandır.

Bu tarix Ermənistan və Azərbaycan üçün qeyri-müəyyəndir və bununla əlaqədar proqram keçmişdə baş verən hadisələrə həsr olundu. Proqram çərçivəsində ilk növbədə Stepanakerd blokadasının aradan qaldırılması və Ağdam hadisələri ilə bağlı cavabsız qalan bir sıra məsələləri müzakirə olundu.

Ağdam hadisələri Stepanakert deblokadasiyasından əvvəldi, əlli min əhalisi olan Stepanakert bir sıra ay davam edilən mühasirə səbəbindən susuz, yeməksiz, tibbi yardımsız qalmışdı. Azərbaycanlıların yaşayış məntəqələrindən ağır artileriyadan atəşə tutulan mülki sakinlər oradan çıxardma imkanı yox idi. Bu məntəqələrindən biri də məşhur Xocalı şəhəridir.

Bir neçə atəş nöqtələrindən “Grad”-dan “Alazand”-dan atəş açaraq ermənilərin yaşadığı paytaxta terror edilirdi. Erməni tərəfinin bu blokadanı aradan qaldırmaqdan başqa bir yolu yoxdu, çünki 5-6 nöqtədən yaşayış evlərinə atəş açılırdı və sakinlər öz uşaqları ilə zirzəmilərdə yaşamaq məcburiyyətində idi. Başqa bir qərar ola bilməzdi. Stepanakert zirzəmilərində böyümüş uşaqlar hər şeyi aydın şəkildə xatırlayır və anlayırlar. Və bu xatirələr münaqişə mövzusuna və bunun mümükün nizamlanma varyantlarına dair müəyyən bir yanaşma formallaşdırdı.

Stepanakert zirzəmilərində partlayışlar altısında yaşayan insanlar üçün Azərbaycan daxilində təhlükəsiz yaşama variyantı yoxdur, çünki bunun valideynləri, yaxınları üçün necə sona çatdığını gördülər. Qohumları, yaxınları arasında ölü olmayan ailə praktik olaraq yoxdur. Buna görə də Stepanakertin zirzəmilərində, bombardman altısında, aclıq vəziyyətində böyüyən insanlar üçün aradan qaldırmaq vəziyyəti digər məsələlərə səbəb olmur. Bu normal idi, məntiqli idi və Erməni tərəfi özünü kifayət qədər yaxşı göstərək, Azərbaycan tərəfinə əvvəlcədən xəbərdarlıq edib. Erməni tərəfi faktiki olaraq əməliyyatların başlanğıc tarixi barədə məlumat verib. Belə ki, erməni tərəfində belə suallar var.

Mülki əhalinin evakuasiyasından niyə bilərək imtina ediblər? Blokadalı şəhərin blokadası qaldırılmasına dair sözlərini ciddi şəkildə qəbul etməkdən imtina ediblər, indi isə bu gün bütün dünyada bu hadisələri yatan şəhərə qarşı xain hücum kimi təqdim edilr?

Burada məsələ ondadır ki, Azərbaycan tərəfi hekayəsi 26 Fevralda saat 23։45-dən başlayır, o zaman tanklar şəhəri artıq mühasirəyə almışlar. Lakin bundan əvvəl bir çox xəbərdalı var idi, bunu Azərbaycan tərəfi də deyir. Onlara necə dəfər xədərdərlıq ediblər, Xocalı şəhərinin meri Elman Məmmədov da bunu sübut edir. O deyir ki, fevralda bir erməni döyüşücü girov götürülüb, o da 26 fevralda əməliyyatın planlaşdırıldığını bildirdi.

Yəni, Azərbaycan tərəfinin bu barədə indormasiyaya malik olduğuna baxmayaraq, onlar qəsdən heç bir şey etməməyə qərar verdilər. Əslində beləliklə, mülki şəxslərini atəş altında buraxaraq, bu faciəni spekulasiya etmək üçün imkan əldə edidi. Aydındı ki, şəhər Azərbaycan silahlı qüvvlərindən azad olunmalıdır. Qeyd edək ki, şəhər əhalinin əsas hissəsi 1989-cu ildə Xocalıda yerləşdirilən Axısqa türkləri idi. Axısqa türkləri ayrı bir mövzudur, çünki onlar Azərbaycan tərəfini üçün təkcə spekulasiya mövzusu deyil, onlar Azərbaycan hakimiyətinin qurbanlaırıdır. Bu insanlardan üç dəfə istifadə olundu; ilk dəfə Şuşi şəhərində qeydə alınması üçün istifadə olunub, ikinci dəfə Xocalıda yerləşdirildiyi zaman, yəni hərbi əməliyyətlər mərkəzində olan qaçqınların sayını ikiqat artırılıb və üçüçncüsü isə bu günlərdə olur. Beynəlxalq ictimaiyyətə nümayiş etdirmək üçün onları kobud şəraitdə saxlayırlar. Bir dəfə Svetlana Kulçitskaya onları yer yüzündə yer olmayan və rahat olmayan insanlar kimi təqdim etdi. Onları hər zaman sürürlər, hər zaman məhv edirlər, indi isə onlarla ticarət edirlər.

Ümumiyyətlə, onlar sadəcə həyatda deyil, “himayəçiləri” mövüzuda da uğursuz olan insan qrupudur. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, siyahılar baxımdan Azərbaycanda yalnız Axsıqa türkləri deyil, bütün siyahıları ilə problem var. “Xocalı qurbanları” haqqında heç bir düzgün siyahı yoxdur, məlumatlar həmişə saxtalaşdırılır, bu siyahıların da böyük olması üçün həmişə

adlar yazılır, həlak olanların siyasında da olan şəxslərin adları bu siyahılarında da var. Yəni Azərbaycan qoşunlarının arasında olan insanların adları dinc sakinlər, Xocalı şəhərlərin vətəndaşları kimi də təqdim edilir. O siyahıda həttə bi qızın adı da var. Sözü gedən qız 1987-ci ildə dünyaya gəlmiş və eyni ildə ölmüş olsa da, onun adı da siyahıya daxil olunub.

Sözdə “soyqırım” qurbanların ən düzgünn siyahısı "Human Rights Watch"ın siyahısıdır, ama qeyd etmək lazımdır ki, bu siyahıya könüllülər və nizami ordu döyüşçülərinin adları da daxil olunub. O zaman iki qurp var idi, indi onları fərqlənmək çətin olar.Yəni ümümiyyətlə "qurbanların" sayısı 613 qeyd edilir, lakin orada həqiqətən 613 nəfər yox idi. Əslində ölülərin sayı haqqında mübahisə etmək mənasızdır, çünki hər hansı bir ölüm bir faciədir.Qeyd edək ki, Azərbaycan təbliğatı bunu spekulasiya edir. Yəni burada spekulasiya, saxtalama faktı çox vaciblər, onlar niyə bunu edirlər?

Əgər onlar 50 adam ölüb və bu faciədir söyləsəydilər, burada heç bir sual olmazdı, çünki qadınlar və uşaqların ölməsi həqiqədən faciədi. Ancaq bu hadisələri üçün ittam edənin "təqsirini" daha da ağırlaşdırmaq üçün bu rəqami artımağa başlayınca, sual yaranır: "Əgər sən yalan söyləyirsən, hansı həqiqiət barədə danışa bilərik? Faktları saxtaladığında, bu hadisələrdən əvvəl ölən şəxslərin adları saxtalaşdırma yolu ilə bu siyahıya daxil etdiğində harada həqiqət ola bilər? "

Bundan başqa, yalnız siyahılar deyil, fotoşəkillər da saxtalaşdırılır. Azərbaycan tərəfi müxtəlif yerdə, vəziyyətdə və Xocalı ilə heç əlaqəli olmayan fotoşəkilləri "Xocalı qurbanları" kimi təqdim etməyə çalışır. Əslində Çingiz Mustafayevin çıkilişlərindən başqa heç bir çəkiliş yoxdur.

Maraqlıdır ki, bir neçə il əvvəl ANS rəhbərliyi Çəngiz Mustafayevin Bakıdadakı natamamm müsahibələri, ifadələri, video çəkilişləri birləşdirməyə başlayıb. Beləlikilə, faktiki olaraq illərdir erməni tərəfinin versiyanı hıqiqətən təsdiqləyir. Aydındır ki, ANS arxivlərində olan ən günahsız videoları birləşdirdi. Onlar ən vacib videolardan dərhal istifadə etməyiblər və sadəcə olaraq Aazəarbayacn rəhbərliyinə onlarda belə videoların mövcud olduğunu göstərməyə çalışıblar. Çünki bu hadisələri araşdırmaq üçün dövlət komitəsinin yaradılması və çox qısa bir müddətdə nəticələrin kodalaşdırıldığını göstəir ki, hadisə ilə bağlı çox şey var. Təzyiq altında olan kimsə sözlərindən imtina edir, həmin Ayaz Mutalibov və ya Eynulla Fətullayev hadisələri bunun sübutudur. Biri isə Çingiz Mustafayev kimi öldürülür, kimsə isə günahdan uzaq durur. Lakin bu hadisə ilə bağlı suallar heç azalmır Bu cəsədlər nə üçün Xocalıda deyil, Azərbaycan mövqelərinin yaxnlığında tapılıblar?Onlar niyə humanitar koridoruyla Azərbaycan tərəfinin kontrol altında olan şəhərə getdilər?Və sonra tamamilə anlaşılmaz bir şey baş veirib- cəsdlər əvvəlcə sahədə idi, Çingiz Mustafayev üç gün sonra çəkiliş üçün hadisə yerinə gəlir. Orada görür ki, Azərbaycan üniformalı insanlar cəsədlər arasında yürürlər və nəticədə ölümdən sonra meyitlərin üzərində vəhişlik törədilib.Demək olar ki, dramatizasiya bir neçə gündən sonra baş verir. Bütün bunlar Çingiz Müstafayev çəkib.

Azərbaycan tərəfinin problemi də məhz budur, çünki Çingiz Mustafayev olmasaydı, həqiqətləri heç kəs bilməyəcəkdi. Erməni tərəfinin sualları isə, elə də cavabsız qalacaqdı.

Azərbaycan ildə il Xocalu üçün Haaqa Məhkəməsinə müraciyət etməklə təhdid edir, lakin hələ heç bir sənəıd təqdim etməyib. Çox maraqlıdır ki, illər əvvəl Azərbaycanın o zamankı hərbi prokuroru Xanlar Vəliyev bildirmişdi ki, sənədlər artıq toplanmışdır və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə göndərilmişdir. Sonrakı ildə o bəyan edib ki, cinayət işi artıq başa çatıb və beynəlxalq məhkəməyə köçürməyə hazırlaşırlar, bir il sonra isə, o bildirib ki, cinayət işi artıq başa çatmaq üzrədir. Yəni, onlarda atılan addımlar haqqında olan xəbərlər tərs istiqamətə gedirdi.

İndi isə, Azərbaycanın Haaqa Məhkəməsinə və ya AİHM-ə müraciyətləri haqqında danışmalar artıq uzun zamandır yoxdur. Bu mövzuda heç danışılmır. 10 il sonra onlar sonunda başa düşdülər ki, məhkəməyə getmək üçün onların heç nəyi yoxdur.

Aydındır ki, Əliyevlər hakimiyyətdə olanda Xocalı hadisələri elə də araşdırılmayacaq və həlak olanların ailələri, zərərçekənlər öz suallarına cavab almayacaqdlar: “Bunun rejissoru kimdi?”. Mutalibovu aradan qaldırmaq və hakimiyyətə gəlmnək üçün Heydər Əliyev tərəfindənmi? Ya da məhz Xalq Cəbhəsi tərəfindənmi? Xalq Cəbhəsinin kontrolsuz bandaları eyni zamanda Ağdamda idi və müntəzəm qoşunlara itaət etmirlərdi. Ağdamdan 700 metr uzaqlıqda bunu kim etdi? Ermənilər? Onların mövqelərindən 700 metr uzaqlıqdanmı? Bunun üçün böyük bir axmaq olmaq lazımdır. Bütün yolda Əsgəran qalası qarşısında Xocalıdan Ağdama 10 kilometrdə erməni movqeləri idi və avtomatları olan insanlar əhalinin keçməsinə gözləyib onları Azərbaycan mövqelərin yanında güllələnməsinimi istəyirdi? Məntiq hardadır? İnsanların real tragediyasını təbliğat ailətinə çevirib, özləri üçün hər hansı bir soyqırım yaratmaq istədilər. Baş verməyən soyqırımın tanınması üçün milyon dollarlar xərcləyirlər ki, ermənilərlə bərabər olsalar.

“Bax yəhudilərin, ermənilərin soyqırımı var, bizim soyqırımımız niyə olmasın?”.

Digər tərəfdən Azərbaycan təbliğatında argumentlər bazası heç bir tənqidə dayanmır. Bir çox duyğu var, bir çox falsifikasiya var. Bir çox toz və çox az iş var. Bu baza ilə Azərbaycan rəhbərliyi öz xalqını 30 il necə yalan söylədiyini açıqlayacaqlar, çünki sülh prosesi olsa, öz xalqına bir şəkildə Xocalının soyqırım olmamasını izah edıəcəklər.

Barışa gəlincə isə, Azərbaycan mediasından və tədbirlərindən sülhə hazırlanma prosesi hiss olunmur. Azərbaycan KİV-lərində və rəsmi tədbirlərdə ermənifobiya və ermənilərə qarşı nifrətin göstərişi heç bir ilyuziyaya yol vermir. Beləcə xalqları sülhə hazırlama cəhdi boşa çıxdı və bu, hər il olacaq.Hazırda biz sülhdən çox uzağıq.