192 Kbps
128 Kbps
64 Kbps
48 Kbps
Arm Radio FM 107
Vem Radio FM 91.1
Im Radio FM 103.8
language az
language hy ru en az ge tur
DQR XİN: “Üçtərəfli danışıqlar formatı məsələsinin bərpa olunması unikal lakmus kağızıdır”
2019-03-12 12:51:18

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqların tam formatının bərpası ilə bağlı sonuncu bəyanatlar barədə “Armenpres” Artsax Respublikasının XİN informasiya və ictimaiyyətlə əlaqələr idarəsinin rəisi Artak Nersisyanla söhbət edib:

- Sual:- Martın 9-da ATƏT Minsk qrupunun həmsədrləri bəyanatla çıxış edib və onlar tərəfindən birtərəfli  şəkildə danışıqların formatını birtərəfli qaydada digər tərəfin razılığı olmadan dəyişmək tələbindən kənar olmaq çağırışı edilib.Daha öncə martın 6-da , Azərbayvcanın XİN elan edib ki, ATƏT iştirakçı dövlətlər arasında konsesusu əlbə etmək olmadan danışıq prosessinin formatını dəyişmək mümkünsüzdür, hansı ki, 1992-ci ildə Helsinkidə ATƏT Nazirlər Şurasının çıxardığı qərarı təstiq edib.

Rəsmi Bakının israrına  və həmin qərara görə, “Ermənistan və Azərbaycan münaqişəli tərəflər olaraq çıxış edir.DQ-ın erməni və azərbaycanlı icmasısa maraqlı tərəflr olaraq çıxış edir”. Siz, bu bəyanatı necə şərh edərdiniz?

-Cavab -  Müstəsna olaraq Azərbaycan və Qarabağ münaqişəsinin sülhlə nizamlanması prosessi və onun çərçivələrində qəbul olunmuş sənədlərə dair Azərbaycanın XİN institusional yaddaşının istisnası məsələsi bizim üçün  ilk dəfə deyil. Əvvəlan, ATƏT-in  Helsinkidə olan  əlavə görüşündə 1992-ci il martın 24-də olan qərarda hər hansısa icmalar barədə heç bir xatırlatma yoxdur.Sənəddə necə maraqlı tərəflər olaraq “Dağlıq Qarabağın seçilmiş və digər nümayəndələri” qeyd edilib.

İkincisi, münaqişənin formatı və danışıqlar tərəflərinin statusu məsələsi uzunmüddətli müzakirələr mövzusu olub ki, o da bəzi inkişaf yolunu keçib. 1993-cü ildəki kimi Minsk prosesi çərçivəsində müzakirə olunan sənədlərdə Dağlıq Qarabağ münaqişənin tam tərəfi olaraq qeyd olunub.  Bu problemə nəhayət 1994-cü ildə yəni,Budapeştdə ATƏT / ATƏM sammiti zamanı  buna aydınlıq gətirilib, Budapeşt Sammitinin yekun sənədinə görə, münaqişə tərəfləri 1994-cü il mayın 12-də atəşkəs razılaşmaları təstiq edən tərəflər olaraq əks olunur.Atəşin və hərbi əməliyyatların bütünlüklə dayandırılması barədə həmin razılaşma Dağlıq Qarabağ, Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanmışdır. 1994-cü il iyulun 26-27-də Dağlıq Qarabağ, Azərbaycan və Ermənistan tərəfi əlavə bir saziş imzaladılar ki, onlar əsas siyasi sazişin imzalanmasına qədər və atəşkəsə sadiq olduqlarını təsdiq edib”. Budapeşt sammitindən sonra Azərbaycan tərəfinin münaqişə tərəflərinin mövzusunu təkrarən hallandırılması cəhdlərinə cavab olaraq ATƏT fəaliyyətdəki sədri, Macarıstanın Xarici işlər naziri Laslo Kovaç 1995-ci il martın 31-də Prahada keçirilən ATƏT Rəhbər Şurasının iclası zamanı xüsusi bəyanatla çıxış edərək “ tərəflərin statusu barədə ATƏT ötən qərarlarını bir daha təstiq etmişdir ki, o da özündə münaqişəyə cəlb olunmuş iki üzv dövlətləri, eləcə də, münaqişənin üçüncü tərəfi (Dağlıq Qarabağ) bütün danışıq prosessində iştirakını Minsk Konfransı da daxil olunmaqla təstiqləyib”. ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin Prahada yekunları çox aydındır və Azərbaycan tərəfi Azərbaycan-Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə nizamlanmasında danışıqlar prosesinin formatı ilə bağlı ATƏT-in qərarını şüurlu şəkildə şərh etməyə imkan vermir.Nə Artsax Respublikası nə də Ermənistan Respublikası hakimiyyətləri danışıqların yeni razılaşdırılmayan formatının yaranması məsələsini qoymur. Söz 1994-cü ildə Budapeştdə keçirilən ATƏT sammitinin qərarıyla təstiqlənmiş danışıq formatının tam bərpasından gedir. Bu qərar, ATƏT-ə üzv olan dövlətlərin, o cümlədən Azərbaycan və Minsk qrupunun həmsədr ölkələri arasında konsensus əsasında qəbul edilmişçdir.Biz dəfələrlə qeyd etmişik ki, danışıqların üçtərəfli bərpası məsələsi unikal lakmus kağızıdır ki, o da Azərbaycan və Qarabağ münaqişəsinin sülhlə nizamlanması prosesində əsl irəliləyişə hazır olamq dərəcəsini göstərir. Danışıqların ən səmərəli formatının bərpasına əks təsir göstərmək, mümükündür ki, necə status-kvonu qorumaq kimi şərh edilsin. Təəssüflər olsun ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ATƏT-in Ali Şurasının qərarına uyğun olaraq üçtərəfli danışıqların formatının bərpası üçün zəruri prinsipi nümayiş etdirmirlər.