ՈՒՂԻՂ ԵԹԵՐ
192 Kbps
128 Kbps
64 Kbps
48 Kbps
Arm Radio FM 107
Vem Radio FM 91.1
Im Radio FM 103.8
Հիփոթեքային տոկոսադրույքների նվազեցման դրական էֆեկտը՝ տնտեսության ողջ շղթայում
2019-02-08 16:00:17

Կարեն Ղազարյան
«Ռադիոլուր»

2018 թվականին հայաստանյան բանկերի տրամադրած հիփոթեքային վարկերի ծավալը 20 տոկոսով գերազանցել է նախորդ տարվա ցուցանիշները: Այս մասին ՖԲ իր էջում գրել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ շեշտելով, որ հեղափոխությունից հետո բանկերը, ըստ էության, տրամադրել են նույնքան հիփոթեքային վարկ, որքան 2017 թվականի ընթացքում, իսկ բանկային տոկոսադրույքները շարունակաբար նվազում են:

Անդրադառնալով «Բնակարան երիտասարդներին» ծրագրի շրջանակներում արձանագրված աճին՝ վարչապետը գրել է՝ սա նշանակում է, որ Հայաստանի Հանրապետության ազատ, իրավատեր, երիտասարդ քաղաքացին ապագան կապում է սեփական հայրենիքի, բացառապես սեփական հայրենիքի հետ:

Ի՞նչ գործոններ են նպաստել այս արդյունքներին՝  «Ռադիոլուրը» փորձել է ի մի բերել նաեւ մասնագետների ու կառուցապատողների դիտարկումները:


##audio##

Հիփոթեքային վարկավորման աճի տեմպերը մեծացել են հատկապես կառավարության որոշումների ազդեցության ներքո: Այդ որոշումների մասին նույնպես ավելի վաղ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը խոսել էր իր ֆեյսբուքյան էջի ուղիղ եթերում:

Մասնավորապես՝ շեշտելով «Մատչելի բնակարան երիտասարդ ընտանիքներին» ծրագրի պայմանների բարելավման ուղղությամբ կառավարության կատարած քայլերը: Խոսքը սահմանված արտոնությունների եւ պայմանների ընդլայնման մասին է:


«Մասնավորապես, եթե նախկինում երիտասարդ ընտանիք էր համավում այն ընտանիքը, որտեղ ամուսինների գումարային առավելագույն տարիքը 65-ն էր, հիմա այն ավելացվել է 5 տարով եւ դարձվել է 70 տարի: Այսինքն, կնոջ եւ ամուսնու տարիքների գումարը 70 լինելու դեպքում այդ ընտանիքը համարվում է երիտասարդ»:


Սա գործոններից մեկն է հիփոթեքային շուկայի աշխուշացման: Նշված ընտանիքները հնարավորություն են ստացել երկրորդային շուկայից ձեռք բերել բնակարաններ: Երկրորդ ազդող գործոնը եղել է նրանց համար արտոնյալ պայմանների ապահովման ուղղությամբ քայլ կատարելը: Խոսքը երիտասարդ ընտանիքների համար հիպոթաքային վարկավորման տոկոսադրույքների նվազեցման մասին է:

Երեւանում նրանք կարող են երկրորդային շուկայից եւ նորակառույցներից բնակարան ձեռք բերել առավելագույնը 7.5 տոկոսով, իսկ մարզերում՝ 5.5 տոկոս: Այսինքն, ըստ էության, կատարվել է առավելագույն տոկոսների էական փոփոխություն: Ընդ որում, վարչապետը նաեւ այսպիսի կանխատեսում էր կատարել.

«Որոշակի աշխուժության եւ բանկային մրցակցության պայմաններում այս տոկոսներն ավելի ցածր կարող են լինել»:

Արձանագրված ցուցանիշերի վրա ազդող գործոններից մեկն էլ հիփոթեքային վարկով բնակարան ձեռք բերելու համար պահանջվող կանխավճարի տոկոսի նվազեցումն է եղել, որի ուղղությամբ նույնպես կառավարությունը քայլեր կատարել է: Եթե նախկինում որպես կանխավճար բանկերը պահանջում էին ձեռք բերվող բնակարանի արժեքի 30 տոկոսը, ապա հիմա այն սահմանվել է 10 տոկոսի չափով՝ երկրորդ գույքի գրավադրման պարագայում կամ՝ 20 տոկոս ապահովագրության առկայությամբ: Կատարված փոփոխությունների եւս մեկ առանձնահատկություն, որի մասին նույնպես ավելի վաղ խոսել էր վարչապետը.

«Կարեւոր առանձնահատկությունը նա է, որ այս ծրագրի շրջանակում կարելի է երկրորդային շուկայից՝ ոչ նորակառույց շենքերից, գնել մինչեւ 25 մլն դրամ արժողությամբ բնակարան, իսկ առաջնային շուկայից, այսինքն՝ նորակառույց շենքերից, 30 մլն դրամ արժողությամբ բնակարան կարելի է ձեռք բերել»:

Փոփոխություն կատարվել էր նաեւ վարկի մարման ժամկետների առումով, ինչը նույնպես բարելավում է նշանակում եւ իր հերթին դարձել էր ազդող գործոն շուկան աշխուշացնելու: Հիփոթեկային վարկի մարման համար սահմանվել է մինչեւ 30 տարի մարման ժամկետ, ինչը աննախադեպ է համարվում Հայաստանում, քանի որ նախկինում երբեք այս ժամկետով հիպոթեքային վարկ չի տրամադրվել: Երկրորդային շուկայից բնակարան ձեռք բերելու դեպքում էլ գործում է 20 տարի մարման ժամկետը:

Նշենք նաեւ, որ հիփոթեքային շուկայի աշխուշացմանն իր հերթին նպաստել էր դեռեւս 2015 թվականին ընդունված օրենքը, որի համաձայն առաջնային շուկայից՝ հենց կառուցապատողից բնակարան ձեռք բերելու դեպքում քաղաքացիները հետ են ստանում իրենց վճարած եկամտային հարկը: Սա նշանակում է, որ առաջնային շուկայի հիփոթեքային վարկը, ըստ էության, անտոկոս է գործում, քանի որ տոկոսները վճարվում են եկամտահարկից:

Կառուցապատող ընկերությունները այս օրենքի ընդունումց հետո արդեն իսկ զգացել էին շուկայում նկատվող աշխուժացումը:

«Եկամտային հարկի վերադարձը, ըստ էության, չեզոքացնում է ծանրությունը: Հնարավորություն է տալիս, որ մարդիկ սկսեին արդեն գնել կառուցապատման արտադրանքը, այսինքն՝ բնակարանները»:

Կառուցապատող ընկերություններից մեկի տնօրենն ասում է նաեւ, որ շատ հավակնոտ նախաձեռնություններ են իրականացվել, որոնք եւ դարական են ազդել եւ, նրա ձեւակերպմամբ, ածանցյալ էֆեկտներով, դեռ կազդեն տնտեսության վրա:

«Շատ դրական նախաձեռնություններ են եւ լուրջ իմպուլս են կառուցապատման դաշտի զարգացման, հետեւաբար եւ՝ քաղաքաշինության, շիննյութերի արտադրության զարգացման համար: Այսինքն, ածանցյալ էֆեկտներով՝ ալիքաձեւ, ամբողջ տնտեսության վրա ազդեցություն է ունենալու»

Որոշ փորձագետներ նկատում են, որ քայլերն ուղղված են միաժամանակ նաեւ ստվերի դեմ: Կառուցապատող ընկերություններն էլ չեն հերքում կատարված օրենսդրական նախաձեռնությունների հնարավոր ազդեցությունը շինարարության բնագավառում: Կառուցապատող ընկերություններից էլ չեն հերքում, որ ոլորտում մրցակցությունը խիստ եւ ստվերում գործելու գայթակղությունն էլ համապատասխանաբար մեծ է եղել:

Նախաձեռնությունների արդյունքն այդ տեսանկյունից, կառուցապատող ընկերություններից մեկի ներկայացուցչի համոզմամբ, չեն ունենալու միայն իմպուլսիվ էֆեկտ.

«Պոտենցիալ գնորդները ստիպում են, որպեսզի կառուցապատողը ստվերից դուրս գա: Կմնան նորմալ կառուցապատողները, որոնք իրենց շրջանառությունները հայտարարագրում են»:

Մասնագետները համոզված են, որ բնակարանների վարկավորման տոկոսադրույքների նվազեցման արդյունքները շարունակելու են մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ ունենալ տնտեսության ամբողջ շղթայում: Կառուցապատողները վստահեցնում են, որ գնալով կավելանա պահանջարկը, հետեւաբար՝ նաեւ իրենց կողմից առաջարկը: Ասում են, որ սպասելիքները մեծ են, արդյունքները տեսանելի ու առավել տեսանելի կլինեն մոտակա տարիներին՝ առնվազն տնտեսական ակտիվության ցուցանիշով: